Η πρόσφατη απόφαση της Δημοτικής Επιτροπής Κω για τη μίσθωση του ακινήτου δίπλα στην Κάζα Ρομάνα, έναντι ποσού που αγγίζει τα 168.000 ευρώ ετησίως, δεν αποτελεί απλώς μια κακή διοικητική επιλογή. Αποτελεί επιβεβαίωση μιας παλιάς, βαθιά ριζωμένης παθογένειας στη διαχείριση του δημόσιου χώρου και του κυκλοφοριακού προβλήματος του νησιού.
Ο πρώην δήμαρχος Κω, Κώστας Καϊσερλης, είχε προειδοποιήσει δημόσια ήδη από τον Μάρτιο. Με λόγο ωμό, αλλά πολιτικά καθαρό, χαρακτήρισε τη συγκεκριμένη επιλογή «κομπίνα». Και το περιεχόμενο αυτής της κριτικής επιβεβαιώνεται σήμερα από τα ίδια τα γεγονότα: όταν μια δημοτική αρχή επιμένει να αντιμετωπίζει ένα διαρθρωτικό πρόβλημα —την ασφυξία του ιστορικού κέντρου και το κυκλοφοριακό— με πρόχειρες, ακριβές και προσωρινές μισθώσεις, τότε το πρόβλημα δεν είναι τεχνικό. Είναι βαθιά πολιτικό.
Η Κως δεν πάσχει από έλλειψη γης. Πάσχει από έλλειψη σχεδίου.
Αντί για επεκτάσεις σχεδίου πόλης, εισφορές γης και μόνιμες λύσεις που θα απελευθέρωναν το ιστορικό κέντρο από υπηρεσίες, σχολεία και αυτοκίνητα, επιλέγεται —ξανά— η εύκολη και ακριβή λύση του ενοικίου. Ένα μοντέλο που μετατρέπει το δημοτικό ταμείο σε μηχανή μόνιμης ροής χρημάτων προς ιδιώτες, χωρίς καμία μακροπρόθεσμη ωφέλεια για την πόλη.
Κι όμως, στην περίπτωση της Κάζα Ρομάνα, ο Δήμος διέθετε —και εξακολουθεί να διαθέτει— το ισχυρότερο θεσμικό εργαλείο: την απαλλοτρίωση. Μιλάμε για ένα ακίνητο μη οικοδομήσιμο, χαρακτηρισμένο αρχαιολογικός χώρος, δηλαδή για μια έκταση με πρακτικά μηδενική εμπορική αξία. Δεν μπορεί να δομηθεί, δεν μπορεί να αξιοποιηθεί, δεν μπορεί να μετατραπεί σε «φιλέτο». Η μοναδική του πραγματική χρήση είναι αυτή που υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον. Κι όμως, αντί να αποκτηθεί οριστικά για την πόλη, μετατρέπεται σε χρυσοφόρο ενοίκιο.
Και εδώ προκύπτει το κρίσιμο ερώτημα:
πόσο θα κόστιζε τελικά η απαλλοτρίωση αυτού του ακινήτου; Και σε πόσα χρόνια το σημερινό μίσθωμα των 168.000 ευρώ θα έχει ξεπεράσει αυτό το κόστος;
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι η διαδικασία κατέληξε, για μία ακόμη φορά, με έναν και μοναδικό συμμετέχοντα. Όσο «νόμιμη» κι αν εμφανίζεται στα πρακτικά, μια τέτοια εξέλιξη δεν μπορεί να θεωρηθεί υγιής ούτε ανταγωνιστική. Αντίθετα, ενισχύει την κοινωνική καχυποψία και επιβεβαιώνει την αίσθηση ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται μακριά από τα μάτια της κοινωνίας.
Και όμως, αυτή η υπόθεση έχει και παρελθόν.
Το 2019, ο ίδιος ο Δήμος Κω εξέδιδε δελτίο Τύπου με τίτλο «Ανάσα στο πρόβλημα της στάθμευσης», ανακοινώνοντας ότι προχωρούν οι διαδικασίες ολοκλήρωσης της απαλλοτρίωσης και της διαμόρφωσης της Κ.Μ. 2336 Γαιών Κω σε χώρο στάθμευσης 350 θέσεων, σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου και με το θέμα να βρίσκεται ήδη στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο. Υπήρχε μελέτη. Υπήρχε θεσμική πορεία. Υπήρχε συνεργασία με την Αρχαιολογία. Υπήρχε σχέδιο.
Και εδώ προκύπτει ένα ακόμη, βαθύτερο πολιτικό παράδοξο.
Τον Νοέμβριο του 2019, ο ίδιος ο Δήμαρχος Κω, Θεοδόσης Νικηταράς, είχε δώσει έναν πραγματικό θεσμικό αγώνα ώστε ο συγκεκριμένος χώρος να πάρει έγκριση από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο για να λειτουργήσει ως δημοτικός χώρος στάθμευσης 350 θέσεων. Η διαδικασία δεν ήταν αυτονόητη. Απαιτούσε πολιτικές παρεμβάσεις, συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού και υπέρβαση γραφειοκρατικών εμποδίων. Και πράγματι, τότε υπήρξε κινητοποίηση σε υψηλό επίπεδο, ώστε η πόλη της Κω να αποκτήσει έναν τόσο κρίσιμο δημόσιο χώρο στάθμευσης.
Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν ο χώρος μπορεί να λειτουργήσει ως πάρκινγκ — αυτό είχε ήδη κριθεί και εγκριθεί θεσμικά από το 2019.
Το πραγματικό ερώτημα είναι άλλο:
Πώς γίνεται ο Δήμαρχος που τότε έδωσε μάχη για να εξασφαλίσει 350 δημόσιες θέσεις στάθμευσης για την πόλη, σήμερα να αποδέχεται το ίδιο ακριβώς ακίνητο ως αντικείμενο ιδιωτικής μίσθωσης;
Δηλαδή, αυτό που το 2019 θεωρήθηκε κρίσιμη δημόσια υποδομή, σήμερα αντιμετωπίζεται ως εμπορικό ακίνητο προς ενοικίαση.
Και εδώ η πολιτική αντίφαση γίνεται ακόμη πιο έντονη: η άδεια που αποκτήθηκε τότε με θεσμικό και πολιτικό κόστος, σήμερα μετατρέπεται σε οικονομικό πλεονέκτημα για έναν ιδιώτη. Όχι για τον Δήμο. Όχι για την κοινωνία. Αλλά για τον εκμισθωτή.
Ακόμη πιο οξύμωρο: για να στηθεί ο σημερινός διαγωνισμός, ο Δήμος έτρεξε εκ των υστέρων στην Αρχαιολογία για να εξασφαλίσει ότι το ακίνητο μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως πάρκινγκ. Δηλαδή πρώτα εξαντλήθηκαν όλες οι θεσμικές διαδικασίες για να νομιμοποιηθεί μια μίσθωση — και μετά αυτή παρουσιάστηκε ως «αναγκαστική λύση».
Θα μπορούσε κανείς να αναζητήσει τις παλιότερες τοποθετήσεις των δημοτικών παρατάξεων και των δημάρχων στα πρακτικά των δημοτικών συμβουλίων. Να δει ποιοι μιλούσαν για απαλλοτρίωση και ποιοι για μίσθωση. Αλλά μεγάλο μέρος αυτής της θεσμικής μνήμης έχει χαθεί — όπως έχει χαθεί και το αρχείο του ΔΗΡΑΣ — στερώντας από την κοινωνία το δικαίωμα να θυμάται και να κρίνει.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία της κριτικής του Κώστα Καϊσερλη:
Μια δημοτική αρχή που δεν έχει την κοινωνία μαζί της, δεν έχει ούτε πολιτικό βάρος ούτε διαπραγματευτική ισχύ. Γι’ αυτό αποδέχεται ενοικιάσεις εκεί που θα μπορούσε να επιβάλει απαλλοτριώσεις. Γι’ αυτό στηρίζει τη χρήση Ι.Χ. και rent a car αντί για βιώσιμη κινητικότητα. Γι’ αυτό επιλέγει πρόχειρες λύσεις αντί για στρατηγικό σχεδιασμό.
Το αποτέλεσμα είναι μπροστά μας: ένα ιστορικό κέντρο που ασφυκτιά, μια πόλη που λειτουργεί με όρους δεκαετίας του ’90 και ένα δημοτικό ταμείο που αιμορραγεί για «προσωρινές λύσεις» που γίνονται μόνιμες.
Η μίσθωση της Κάζα Ρομάνα δεν είναι ένα απλό συμβόλαιο. Είναι σύμπτωμα μιας λογικής που βλέπει την πόλη ως πεδίο οικονομικών διευθετήσεων. Και όσο αυτή η λογική κυριαρχεί, η Κως δεν θα πηγαίνει μπροστά. Θα πληρώνει ακριβά για να μένει στάσιμη.
Η πολιτική ευθύνη είναι συγκεκριμένη. Και βαραίνει, έναν προς έναν, όσους βάζουν την υπογραφή τους.
Κ. Καϊσερλης για την ενοικίαση του παρκινγκ της “Κάζα Ρομάνα”- Αυτό το χωράφι είναι μόνο για βρούβες
