Σαν σήμερα, στις 15 Σεπτεμβρίου του 1928, μια τυχαία παρατήρηση σε ένα εργαστήριο του Λονδίνου έμελλε να αλλάξει για πάντα την ιστορία της ιατρικής. Ο Σκοτσέζος μικροβιολόγος Αλεξάντερ Φλέμινγκ, επιστρέφοντας από τις διακοπές του, ανακάλυψε την πενικιλίνη. Αυτή η ανακάλυψη, που ξεκίνησε από ένα «αποτυχημένο» πείραμα και μια ακαταστασία, οδήγησε στη δημιουργία του πρώτου αντιβιοτικού, έσωσε εκατομμύρια ζωές και έθεσε τα θεμέλια για τη σύγχρονη φαρμακολογία.
Η χειρουργική είχε σημειώσει πρόοδο, αλλά οι μολύνσεις μετά τις εγχειρήσεις ήταν συχνές. Ασθένειες όπως η φυματίωση, ο στρεπτόκοκκος και η σύφιλη θέριζαν τον πληθυσμό, χωρίς να υπάρχει καμία θεραπεία. Οι επιστήμονες αναζητούσαν απεγνωσμένα έναν τρόπο για να σκοτώσουν τα βακτήρια, χωρίς όμως να βλάψουν τα ανθρώπινα κύτταρα.
Η τυχαία παρατήρηση που έγινε επανάσταση
Ο Αλεξάντερ Φλέμινγκ ήταν ένας εξαιρετικός επιστήμονας, αλλά το εργαστήριό του ήταν γνωστό για την ακαταστασία του. Το καλοκαίρι του 1928, πριν φύγει για τις διακοπές του, είχε αφήσει μια σειρά από τρυβλία (petri dishes) με καλλιέργειες σταφυλόκοκκου. Κατά λάθος, είχε αφήσει ένα από αυτά ανοιχτό.
Όταν επέστρεψε, στις 15 Σεπτεμβρίου, παρατήρησε κάτι το παράδοξο. Ένα μύκητας είχε αναπτυχθεί μέσα στο τρυβλίο, αλλά γύρω του, υπήρχε μια καθαρή ζώνη. Ο μύκητας είχε καταφέρει να σκοτώσει τα βακτήρια γύρω του, σαν να υπήρχε ένα «αόρατο τείχος» που τα εμπόδιζε να αναπτυχθούν.
Ο Φλέμινγκ, με την οξυδέρκειά του, κατάλαβε αμέσως ότι είχε ανακαλύψει κάτι το σημαντικό. Ονόμασε τον μύκητα Penicillium notatum και την ουσία που παρήγαγε πενικιλίνη. Η ανακάλυψη αυτή ήταν επαναστατική. Ο Φλέμινγκ είχε βρει έναν τρόπο να σκοτώσει τα βακτήρια, χωρίς να βλάψει τα ανθρώπινα κύτταρα.
Από το εργαστήριο… στο πεδίο της μάχης
Παρά την ανακάλυψη, η πενικιλίνη δεν έγινε αμέσως ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο φάρμακο. Ο Φλέμινγκ δυσκολεύτηκε να την απομονώσει και να την καθαρίσει, και η επιστημονική κοινότητα δεν αναγνώρισε αμέσως τη σημασία της.
Η πραγματική της αξία αποκαλύφθηκε χρόνια αργότερα, το 1939, όταν δύο επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, ο Χάουαρντ Φλόρεϊ και ο Έρνστ Τσέιν, ανέλαβαν να συνεχίσουν το έργο του Φλέμινγκ. Οι Φλόρεϊ και Τσέιν κατάφεραν να απομονώσουν, να καθαρίσουν και να παράγουν την πενικιλίνη σε μεγάλες ποσότητες.
Athens Magazine
