Με έναν ιδιαίτερο τρόπο υποδέχεται η Κως την 1η Σεπτεμβρίου, ημέρα που σηματοδοτεί την Αρχή της Ινδίκτου και την έναρξη του νέου εκκλησιαστικού έτους.
Στο νησί, η ημέρα αυτή είναι συνδεδεμένη με ένα παλιό έθιμο, βαθιά ριζωμένο στην τοπική παράδοση και γνωστό ως «Αρχιχρονιά». Ένα έθιμο γεμάτο συμβολισμούς, που περνά από γενιά σε γενιά και συνδέει τη θάλασσα, τη φύση, την πίστη και την οικογενειακή ζωή.
Οι κάτοικοι της Κω, ακολουθώντας την παράδοση, υποδέχονται τη νέα χρονιά με μια σειρά συμβολικών πράξεων, που έχουν ως κοινό παρονομαστή την ευχή για υγεία, ευλογία, προστασία, μακροζωία, αφθονία και καλοτυχία.
Το έθιμο της «Αρχιχρονιάς» αποτελεί ένα ξεχωριστό κομμάτι της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς του νησιού και μια ζωντανή υπενθύμιση της σχέσης των Κώων με τις παραδόσεις και τις ρίζες τους.
Το Λύκειο Ελληνίδων Κω παρουσιάζει αναλυτικά το έθιμο της Αρχής της Ινδίκτου, όπως αυτό διατηρείται και μεταφέρεται μέχρι σήμερα:
Αρχή της Ινδίκτου –
Η Αρχιχρονιά στην Κω
Κάθε χρόνο, την 1η Σεπτεμβρίου, στην Κω αναβιώνει ένα παλιό και ξεχωριστό έθιμο: η Αρχή της Ινδίκτου, η «Αρχιχρονιά», όπως την αποκαλούν οι ντόπιοι.
Από τα ξημερώματα, πριν ακόμη ανατείλει ο ήλιος, γυναίκες και παιδιά κατευθύνονται στην παραλία. Εκεί ρίχνουν στη θάλασσα τα ματσάκια με τους καρπούς που είχαν φυλάξει για έναν ολόκληρο χρόνο στο εικονοστάσι. Οι καρποί αυτοί, γνωστοί ως «αστρονομημένοι», προσφέρονται στη θάλασσα με την ευχή να πάρει μαζί της όλα τα άσχημα του περασμένου χρόνου.
Στη συνέχεια, αφήνουν τα κύματα να χτυπήσουν σαράντα φορές τους νέους καρπούς που έχουν φέρει μαζί τους:
🍎 ρόδι για αφθονία,
🧄 σκόρδο για προστασία,
🌿 φύλλα πλατάνου και ελιάς για μακροζωία,
🍇 ροζέ σταφύλια για χαρά.
Οι καρποί αυτοί επιστρέφουν στο σπίτι και τοποθετούνται ξανά στο εικονοστάσι, ως σύμβολα ευλογίας, προστασίας και καλής τύχης.
Βρέχουν τα πρόσωπά τους με θαλασσινό νερό, παίρνουν νερό από σαράντα κύματα και μαζεύουν σαράντα βότσαλα, τα οποία αργότερα θα σκορπίσουν στις τέσσερις γωνιές του σπιτιού, για καλοτυχία και προστασία.
Στον δρόμο τους περνούν από τον Πλάτανο του Ιπποκράτη και αγκαλιάζουν τον κορμό του, παίρνοντας, όπως λέει η παράδοση, «δύναμη από τη δύναμή του και χρόνια από τα χρόνια του».
Και στα παιδιά δίνουν την ευχή:
«Χρόνια πολλά να ζήσετε
και σαν τον Πλάτανο της Κω
να χιλιοκλωνίσετε!»
Όταν επιστρέψουν στο σπίτι, ο νοικοκύρης σπάει ένα ρόδι στο κατώφλι, για να μπει η καλοτυχία στο σπιτικό, και ραντίζει με θαλασσινό νερό τα δωμάτια και τις αυλές.
Ένα όμορφο και βαθιά συμβολικό έθιμο, που ενώνει την παράδοση, την πίστη και τη λαϊκή σοφία, δίνοντας ξεχωριστό νόημα στην αρχή του εκκλησιαστικού έτους.
✨ Καλή Αρχιχρονιά!
Με υγεία, ευλογία, χαρά, αφθονία και καλοτυχία σε κάθε σπίτι!
