Η μουσικοαφηγηματική παράσταση «Ζαΐρα», βασισμένη στο νέο μυθιστόρημα της Μαρίας Σιούτα και με μουσική επιμέλεια της Κατερίνας Τσιρίδου, παρουσιάστηκε το βράδυ του Σαββάτου στην Πλατεία Ανταγόρα, στο πλαίσιο των Θερινών Πολιτιστικών Εκδηλώσεων «Ιπποκράτεια 2026».
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με τον Μορφωτικό Πολιτιστικό Σύλλογο Ασφενδιού «Ο Θεόκριτος» και προσέλκυσε το ενδιαφέρον του κοινού, το οποίο παρακολούθησε μια ιδιαίτερη καλλιτεχνική βραδιά, όπου η αφήγηση και η μουσική ενώθηκαν, μεταφέροντας τα μηνύματα και την ατμόσφαιρα του έργου.
Λίγα λόγια για το βιβλίο ανέγνωσε η φιλόλογος Μαρίνα Μπέττα.
Πρόλογος για την εκδήλωση – παρουσίαση του βιβλίου “Ζαΐρα”
της Μαρίας Σιούτα από την Μαρίνα Μπέττα που είχε την φιλολογική επιμέλεια
του βιβλίου.
“Για τη σημερινή μουσικοχορευτική εκδήλωση αφορμή αποτελεί το νέο βιβλίο της καλής μου φίλης Μαρίας Σιούτα με τον τίτλο Ζαΐρα. Την ευχαριστώ πολύ
που μου ανέθεσε να το προλογίσω απόψε. Η Μαρία εκτός από πολύ καλή ξεναγός είναι ένα ιδιαίτερα θετικό άτομο, με αισιόδοξη άποψη για τη ζωή που αγαπάει πολύ ό,τι κάνει και με ό,τι ασχολείται. Τα βιβλία της είναι φανερό ότι αποπνέουν την αύρα του επαγγέλματός της. Η ίδια δηλώνει λάτρης τις ιστορίας του μικρασιατικού ελληνισμού. Η Ζαΐρα, είναι το δεύτερο κατά σειρά βιβλίο της Μαρίας. Το πρώτο εκδόθηκε πριν 2 χρόνια περίπου. με τον τίτλο Δυο Ζωές. Τα βιβλία βέβαια έχουν πολλές ζωές. Μπορεί να εμπνέουν ή να περιέχουν τραγούδια, χορούς, ποιήματα, να γίνονται ταινίες ή θεατρική παράσταση. Η Μαρία θέλει απόψε να μην περιοριστεί σε μια τυπική παρουσίαση βιβλίου. Η ίδια θα διαβάσει επιλεγμένα αποσπάσματα από το βιβλίο της και η μουσική παρέα μαζί με το χορευτικό τμήμα του πολιτιστικού συλλόγου Θεόκριτος, θα αποδώσουν με τον δικό τους τρόπο το άρωμα μιας άλλης εποχής που
αναδύεται από το βιβλίο. Ο Τόπος που η συγγραφέας ζωντανεύει με τη γραφή της είναι το Αϊβαλί ή αλλιώς Κυδωνίες, όπως αποκαλούσαν την πόλη τους κυρίως οι αστοί της εποχής. Εποχή που τοποθετείται: λίγα χρόνια πριν τη Μικρασιατική Καταστροφή, σε εποχή ακμής της πολιτείας. Το Αϊβαλί βρίσκεται επί τής μικρασιατικής ακτής σε απόσταση 15 ναυτικών μιλίων από τη Λέσβο. Τα μέρη που ανακαλύπτουμε διαβάζοντας το βιβλίο, τα αξιοθέατα, οι εκκλησίες, τα Μοσχονήσια, οι αγορές, τα δρομάκια, η κοντινή Προύσα, ο τρόπος ζωής και οτιδήποτε άλλο παρουσιάζεται σε αυτό ήταν απολύτως αληθινά. Μόνο η μυθιστορία της νουβέλας είναι πλαστή και στην ουσία είναι το όχημα για να γνωρίσουμε την πρωτεύουσα της Αιολίας όπως την αποκαλούσαν και καμάρωναν οι Αιβαλιώτες/ισσες για την πόλη τους, σε αντίστιξη με τη Σμύρνη που ήταν η πρωτεύουσα της Ιωνίας.
Το Αϊβαλί έχαιρε μεγάλου σεβασμού στην τότε Οθωμανική Αυτοκρατορία ώστε να του επιτραπεί να είναι μια πολιτεία πλήρως ελεύθερη και ανεξάρτητη. Έφτασε μάλιστα όπως φαίνεται και στο βιβλίο, κάποιες εποχές σε κορυφαία οικονομική και πνευματική ανάπτυξη. Προξενεία ξένων χωρών είχαν την έδρα τους σε αυτή την τόσο εξελιγμένη πόλη. Είχε πληθυσμό σχεδόν όσο σήμερα η Κως. Η φήμη της έφτανε μέχρι τις αγορές και τα λιμάνια της Ευρώπης. Έμποροι από το εξωτερικό έρχονταν για να αγοράσουν το φημισμένο λάδι και το φημισμένο λουστρίνι από το Αιβαλί. Ένας από τους κύριους ήρωες στο βιβλίο της Μαρίας, ο συμπαθής Γιωργής, δεν είναι τυχαίο ότι ήταν υποδηματοποιός. Η Κατίνα η γυναίκα του, στις γιορτές ντύνεται και στολίζεται με γούστο και φινέτσα όπως συνήθιζαν να κάνουν απαραιτήτως όλες οι Αιβαλιώτισσες, ακόμα και οι πιο φτωχές
Η ανάγκη για μόρφωση με έμφαση στην ελληνική παιδεία είχε εξέχουσα σημασία στις Κυδωνίες όπως και η θρησκευτική ευσέβεια. Στο βιβλίο ο αναγνώστης θα βρει πολλές σχετικές λεπτομέρειες και περιγραφές. Η Ακαδημία των Κυδωνιών, υπήρξε κορυφαίο πνευματικό ίδρυμα, που πυρπολήθηκε
το 1821 από τους Τούρκους όπως και όλη η πόλη, ως τιμωρία για την υποστήριξη των Κυδωνιατών στην Ελληνική Επανάσταση. 25.000 άνθρωποι τότε διωγμένοι από τον τόπο τους, εκπατρίστηκαν βίαια στην επαναστατημένη Ελλάδα. Θα βρούμε στο βιβλίο την ιστορία της Ψωροκώσταινας που απεικονίζει το ψυχικό μεγαλείο των εξαθλιωμένων προσφύγων. Μεσολάβησαν κι άλλες προσπάθειες εκρίζωσης του πληθυσμού από τον τόπο του μέχρι το 1922 όπου επήλθε ο οριστικός διωγμός των Κυδωνιατών από τα πατρογονικά χώματα της Μικρασίας, με την επιβολή του εθνικιστικού δόγματος των Νεοτούρκων.
Για πολλά χρόνια μετά οι Αϊβαλιώτες πρόσφυγες ήλπιζαν και ονειρεύονταν
ότι θα ξαναγυρίσουν πίσω στον χαμένο παράδεισό τους.
Η Μαρία στο βιβλίο της “Ζαΐρα” δεν θα μας δώσει τόσο τις τραγικές
σελίδες της ιστορίας των πολύπαθων Κυδωνιών. Θα μας ωθήσει με αφορμή το βιβλίο της να τις αναζητήσουμε μόνοι μας. Επιθυμεί όμως να θυμόμαστε αυτή τη
γοητευτική πόλη της Αιολικής Γης, στις όμορφες μέρες της, στην ακμή της, στις
χαρές της. Στις μέρες που ξεχείλιζαν από λατρεία για καθετί ελληνικό. Θα
καταπιαστεί σε πείσμα των διαχωρισμών με το δύσκολο θέμα της αγάπης δύο νέων προερχόμενων από συγκρουόμενους κόσμους τότε, γεγονός που αυξάνει το ενδιαφέρον και τους συναισθηματικούς τόνους στο βιβλίο.
Θα κλείσω διαβάζοντας τη μαρτυρία μιας απογόνου δεύτερης γενιάς όπως γνώρισε τις Κυδωνίες από τη γιαγιά της.
“Δεν θυμάμαι σαν παιδί άλλες ιστορίες παρά μόνον εκείνες που μου έλεγε η γιαγιά μου για τις Κυδωνίες. Τη λάτρευα αυτήν την αρχόντισσα κι ήμουν όλη τη μέρα γύρω από τα φουστάνια της.Ήταν πολύ μικρότερη από τον παππού μου -κόρη του μπορούσε να ναι κατά το συνήθειο της αστικής τάξης των Κυδωνιών που ήθελε τη γυναίκα πολύ μικρότερη από τον άντρα-και πέρασε μαζί
του μια ζωή “ατλαζένια” όπως μου έλεγε. Ξέρετε πώς ζήσαμε στην Κατοχή;
Πουλώντας τα κοσμήματά της που είχε φέρει από τις Κυδωνίες Έμαθα μαζί της να περπατώ και το τελευταίο σοκάκι των Κυδωνιών με τη φαντασία μου. Ξέρω που ήταν το σπίτι του καθενός. Έμαθα να μαγειρεύω σαν και κείνη. Έμαθα ότι είμαι από τις Κυδωνίες και να είμαι περήφανη γι΄αυτό”
Ας βρεθούμε, λοιπόν, απόψε για λίγο, έστω νοερά στα σοκάκια του αλησμόνητου Αϊβαλιού και ας κρατήσουμε με σεβασμό ζωντανή τη μνήμη της αρχοντικής αυτής πόλης.”
Οι παρευρισκόμενοι χειροκρότησαν θερμά τους συντελεστές της παράστασης, οι οποίοι χάρισαν μια ξεχωριστή πολιτιστική εμπειρία, επιβεβαιώνοντας για ακόμη μία φορά τον σημαντικό ρόλο των «Ιπποκρατείων» στην πολιτιστική ζωή της Κω.
