Β Α Ρ Θ Ο Λ Ο Μ Α Ι Ο Σ
ΕΛΕῼ ΘΕΟΥ
ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ – ΝΕΑΣ ΡΩΜΗΣ
ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ
ΠΑΝΤΙ Τῼ ΠΛΗΡΩΜΑΤΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ,
ΧΑΡΙΣ ΕΙΗ ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΗ
ΠΑΡΑ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ
ΚΑΙ ΚΥΡΙΟΥ ΗΜΩΝ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ,
ΠΑΡ᾿ HΜΩΝ ΔΕ ΕΥΧΗ, ΕΥΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΩΡΗΣΙΣ
* * *
Τιμιωτατοι αδελφοί Ιεράρχαι καί τέκνα εν Κυρίω ευλογημένα,
Έμπλεοι ιεράς συγκινήσεως, εισερχόμεθα
καί εφέτος, Θεία ευδοκία, εις τήν Αγίαν καί Μεγάλην Τεσσαρακοστήν, εις
τό στάδιον τών ασκητικών αγωνων, τόν καιρόν τής νηστείας καί τής
μετανοίας, τής ταπεινωσεως καί τής προσευχής, τής πνευματικής
εγρηγόρσεως καί τής φιλαδελφίας, μέ τά όμματα τής καρδίας εστραμμένα
πρός τόν ζωηφόρον Σταυρόν τού Κυρίου, τόν όδηγούντα πάντας ημάς πρός τό
Άγιον Πάσχα, τό διανοίγον τῷ γένει τών ανθρωπων τάς πυλας τού
Παραδείσου.
Η αρχομένη ευλογημένη περίοδος είναι
ευκαιρία διά νά συνειδητοποιήσωμεν εκ νέου τήν αλήθειαν τής κατά Χριστόν
ασκήσεως καί τήν άρρηκτον συνδεσίν της μέ τήν ευχαριστιακήν πραγμάτωσιν
τής Εκκλησίας, η όποία εις όλας τάς εκφάνσεις καί διαστάσεις της
καταυγάζεται από τό φώς καί τήν χαράν τής Αναστάσεως. Τό πνεύμα τού
ασκητισμού ουδόλως αποτελεί παρείσακτον στοιχείον εις τόν Χριστιανισμόν,
ουτε είναι αποτέλεσμα επιρροής εξωεκκλησιαστικών δυαλιστικών
ιδεολογημάτων. Άσκησις είναι μία άλλη λέξις διά τόν χαρακτηρισμόν τής
χριστιανικής υπάρξεως, συνδέουσα αυτήν μέ τήν απόλυτον εμπιστοσυνην εις
τήν Θείαν πρόνοιαν, μέ τήν ανεξάντλητον πνευματικήν ευφροσυνην τής
αφιερωμένης εις τόν Χριστόν ζωής, μέ τήν αυθυπέρβασιν καί τήν
αυτοπροσφοράν, τήν φιλάνθρωπον αγάπην, τόν σεβασμόν πρός τήν κτίσιν
πάσαν.
Η άσκησις δέν είναι υπόθεσις αυτοβουλων
επιλογών καί υποκειμενικών ιδιαιτεροτήτων, αλλά υποταγή εις τόν κανόνα
καί τήν «καθολικήν πείραν» τής Εκκλησίας. Αποτελεί, ως έχει λεχθή,
«εκκλησιαστικόν», όχι «ατομικόν», γεγονός. Η εν Εκκλησία ζωή είναι
αδιαίρετος. Μετάνοια, προσευχή, ταπεινοφροσυνη, συγχωρητικότης, νηστεία,
έργα ευποιΐας, είναι αλληλένδετα καί αλληλοπεριχωρουμενα. Δέν υπάρχει
εις τήν Ορθόδοξον παράδοσιν άσκησις ως αυτοσκοπός, η όποία πάντοτε
όδηγεί εις υπερεκτίμησιν τής ατομικής προσπαθείας καί τροφοδοτεί τάσεις
αυτοδικαιωσεως. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι ό κατάλληλος χρόνος διά τήν
βίωσιν τής Εκκλησίας ως τόπου καί τρόπου αποκαλυψεως τών δωρεών τής
Χάριτος τού Θεού εν τῇ Εκκλησία, πάντοτε ως πρόγευσις τής χαράς τής
Αναστάσεως τού Κυρίου, ως τού ακρογωνιαίου λίθου τής πίστεως ημών καί
τού όλοφωτου όρίζοντος τής «εν ημίν ελπίδος». Θεοκινήτως η Εκκλησία τιμᾷ
κατά τό Σάββατον τής Τυροφάγου τήν πανίερον μνήμην τών εν ασκήσει
λαμψάντων Αγίων ανδρών καί γυναικών, οι όποίοι είναι οι αρωγοί καί
συνοδοιπόροι τών πιστών εις τόν δόλιχον τής ασκήσεως. Εις τό στάδιον τών
πνευματικών αγωνισμάτων έχομεν ευδοκούντα τόν εν Τριάδι Θεόν, σκέπην
τήν Παναγίαν Θεομήτορα καί Μητέρα πάν-των ημών, καί πρεσβευτάς τους
Αγίους καί τους μάρτυρας τής πίστεως.
Ο υγιής χριστιανικός ασκητισμός είναι
συμμετοχή τού όλου ανθρωπου, ως πνευματικής, ψυχικής καί σωματικής
ενότητος, εις τήν εν Χριστῷ ζωήν, άνευ υποτιμήσεως τής υλης καί τού
σωματος καί άνευ μανιχαϊζουσης συρρικνωσεως τής πνευματικότητος. Ως έχει
γραφή, η χριστιανική άσκησις είναι εν τέλει «αγωνας όχι κατά αλλά υπέρ
τού σωματος», συμφωνως καί πρός τό τού Γεροντικού: «Ημείς ουκ
εδιδάχθημεν σωματοκτόνοι, αλλά παθοκτόνοι».
Ατυχώς καί αστόχως, ό χριστιανικός
ασκητισμός εχαρακτηρίσθη από συγχρόνους διανοητάς ως άρνησις τής χαράς
τής ζωής καί ως περιστολή τής ανθρωπίνης δημιουργικότητος. Ουδέν
αναληθέστερον τουτου! Η άσκησις, ως απαλλαγή από τό έχειν καί τήν
προσκόλλησιν εις τήν κατοχήν πραγμάτων καί, κατ᾿ εξοχήν, ως
απελευθέρωσις από τό εγω, από τό «ζητείν τά εαυτού», από τό «έχειν τού
είναι μας», είναι πηγή καί έκφρασις γνησίας ελευθερίας. Τί αληθέστερον
από τήν έξοδον εκ τής ειρκτής τού «ατομικού δικαιωματος» καί από τήν
ανοικτοσυνην καί τήν αγάπην πρός τόν συνάνθρωπον, από τήν εσωτερικήν
«καλήν αλλοίωσιν» καί τήν σταθερότητα εις τήν εφαρμογήν τών εντολών τού
Θεού; Τί δημιουργικωτερον τής νηστείας, όταν αυτή είναι όλιστική στάσις
ζωής καί εκφράζη τό ασκητικόν καί ευχαριστιακόν πνεύμα τής Εκκλησίας,
όταν είναι «κοινόν άθλημα» καί όχι ατομικόν αγωνισμα; Τί υπαρξιακώς
συγκλονιστικωτερον από τήν μετάνοιαν, τήν εσωτερικήν μεταστροφήν, ως
ζωτικήν κατευθυνσιν πρός τήν αλήθειαν, τήν εκ νέου ανακάλυψιν τής
δυνάμεως τής Θείας Χάριτος, τού βάθους τής εν Χριστῷ ζωής καί τής
ελπίδος ζωής αιωνίου; Είναι εντυπωσιακόν τό γεγονός ότι, όταν
αντικατεστάθη ό πρωτοχριστιανικός χαρακτήρ τής Αγίας καί Μεγάλης
Τεσσαρακοστής ως περιόδου προετοιμασίας διά τό Άγιον Βάπτισμα εις τήν
Θείαν Λειτουργίαν τής Αναστάσεως, από τό «ήθος τής μετανοίας»,
παρέμεινεν η βίωσις αυτής ως «δευτέρου βαπτίσματος». Διά τόν λόγον
αυτόν, η περίοδος τής νηστείας καί τής μετανοίας δέν είναι σκυθρωπή. Η
υμνολογία μας όμιλεί διά τό «έαρ τής νηστείας» καί η Θεολογία αποκαλεί
τήν Μεγάλην Τεσσαρακοστήν «πνευματικήν άνοιξιν» καί «περίοδον χαράς καί
φωτός». Όλα αυτά αποκτούν ιδιαιτέραν επικαιρότητα καί αξίαν ενωπιον τής
συγχρόνου ανθρωπολογικής συγχυσεως καί τών, πολιτισμικής προελευσεως,
νέων αλλοτριωσεων.
Μέ αυτά τά αισθήματα καί τάς σκέψεις,
υπενθυμίζοντες τοίς εν απάση τῇ δεσποτεία Κυρίου τέκνοις τής Αγίας τού
Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας ότι, κατά τήν ημέραν τού Ακαθίστου Ύμνου θά
κορυφωθούν οι εορτασμοί επί τῇ συμπληρωσει 1400 ετών από τού έτους 626,
ότε, πρός έκφρασιν ευγνωμοσυνης πρός τήν Θεοτόκον διά τήν διάσωσιν τής
Κωνσταντινουπόλεως από επικίνδυνον πολιορκίαν, εψάλη «όρθοστάδην» εις
τόν Ιερόν Ναόν τών Βλαχερνών ό Ακάθιστος Ύμνος, ευχόμεθα πρός πάντας
υμάς ευδρομον τό στάδιον τής νηστείας, εν ασκήσει καί υπομονῇ, εν
ευχαριστία καί δοξολογία. Είθε, αληθευοντες εν αγάπη καί αγιαζόμενοι εν
Κυρίω, νά βαδίσωμεν τήν όδόν πρός τήν πεπληρωμένην χαράν τής λαμπροφόρου
Αναστάσεως Αυτού.
Αγια καί Μεγαλη Τεσσαρακοστή ͵βκςʹ
† Ο Κωνσταντινουπόλεως Βαρθολομαίος
διαπυρος πρός Θεόν ευχετης παντων υμών
){kind=link}