Η συνεχής μείωση του προσωπικού, οι αυξανόμενες επιχειρησιακές και διοικητικές απαιτήσεις και η εξάντληση των στελεχών έχουν δημιουργήσει μια κατάσταση που, δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται με προσωρινές λύσεις. Ο Πρόεδρος της ΕΠΛΣ Δωδεκανήσου Αντώνης Κουτσούρος, μιλά για τα πραγματικά δεδομένα της υποστελέχωσης, τις επιπτώσεις στην ασφάλεια και την ανάγκη άμεσης παρέμβασης της πολιτικής και φυσικής ηγεσίας.
Συνέντευξη του Προέδρου της Ένωσης Προσωπικού Λιμενικού Σώματος Δωδεκανήσου για την οριακή κατάσταση στο Λιμεναρχείο Κω και τους Λιμενικούς Σταθμούς Νισύρου και
Καρδάμαινας
Κύριε Πρόεδρε, ποια είναι σήμερα η κατάσταση στο Λιμεναρχείο Κω;
Η κατάσταση είναι πλέον τραγική και οφείλουμε να το πούμε χωρίς περιστροφές. Δεν μιλάμε για
μια πρόσκαιρη δυσκολία ούτε για μια υπηρεσία που ζητά απλώς λίγα επιπλέον άτομα. Μιλάμε για
μια χρόνια, συνεχώς επιδεινούμενη υποστελέχωση, η οποία έχει οδηγήσει το Λιμεναρχείο Κω στο χαμηλότερο επίπεδο πραγματικής δύναμης που έχει καταγραφεί τουλάχιστον την τελευταία
δεκαετία.
Η προβλεπόμενη οργανική σύνθεση είναι 120 στελέχη. Το 2021 η πραγματική δύναμη ήταν 78
άτομα και ήδη τότε καταγράφονταν σοβαρά λειτουργικά προβλήματα. Το 2024 είχε μειωθεί στα 70 και στην τελευταία υπηρεσιακή αναφορά στα 62. Σήμερα, μετά και τις νεότερες αποχωρήσεις, η
πραγματική δύναμη έχει φτάσει μόλις τα 52 στελέχη, δηλαδή το 43,3% της οργανικής σύνθεσης. Και αναμένουμε την εκτέλεση ακόμη δύο γνωστοποιημένων μεταθέσεων, χωρίς να έχει έρθει κανείς για να αναπληρώσει αυτές τις απώλειες. Εφόσον εκτελεστούν, θα μιλάμε για 50 άτομα, μόλις το 41,7% της οργανικής δύναμης.
Από τα 78 άτομα του 2021 έχουμε φτάσει στα 52. Πρόκειται για μείωση κατά ένα τρίτο, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ανάγκες δεν μειώθηκαν. Αντιθέτως, αυξήθηκαν. Αυτή είναι η πραγματικότητα πίσω από τους αριθμούς και αυτή είναι η πραγματικότητα που η ηγεσία οφείλει πλέον να αντιμετωπίσει.
Τι σημαίνει πρακτικά αυτή η μείωση για την καθημερινή λειτουργία της Υπηρεσίας;
Σημαίνει ότι όλο και λιγότεροι άνθρωποι καλούνται να κάνουν όλο και περισσότερα πράγματα. Τα τελευταία χρόνια έχουν αυξηθεί τα πλωτά και χερσαία επιχειρησιακά μέσα, οι απαιτήσεις επιτήρησης, οι ανάγκες διαχείρισης του μεταναστευτικού, η τουριστική και λιμενική δραστηριότητα, αλλά και ο όγκος των διοικητικών υποχρεώσεων. Κάθε νέα απαίτηση απορροφά προσωπικό από μια ήδη αποδυναμωμένη υπηρεσία.
Δεν είμαστε αντίθετοι στον εκσυγχρονισμό ή στην ενίσχυση των επιχειρησιακών μέσων. Το αντίθετο. Όμως τα νέα μέσα χρειάζονται ανθρώπους για να λειτουργήσουν και οι νέες αρμοδιότητες χρειάζονται προσωπικό για να ασκηθούν. Δεν μπορεί να παρουσιάζεται ως ενίσχυση η προσθήκη εξοπλισμού, όταν ταυτόχρονα μειώνονται εκείνοι που καλούνται να τον αξιοποιήσουν.
Και υπάρχει και η διοικητική πλευρά, την οποία συχνά υποτιμούμε. Συνεχείς αναφορές, στατιστικά, καταχωρίσεις και πρόσθετες γραφειοκρατικές απαιτήσεις αφαιρούν πολύτιμο χρόνο από το ουσιαστικό έργο. Χρειάζεται επανεξέταση και εξορθολογισμός αυτών των διαδικασιών. Δεν είναι δυνατόν να ζητάμε από έναν εξαντλημένο συνάδελφο να βρίσκεται ταυτόχρονα στη βάρδια, στο επιχειρησιακό έργο και πίσω από έναν υπολογιστή, ανταποκρινόμενος σε διαρκώς νέες απαιτήσεις.
Έχετε αναφερθεί σε σοβαρά ζητήματα ασφάλειας. Τι ακριβώς εννοείτε;
Εννοούμε ότι η υποστελέχωση δεν είναι πλέον μόνο εργασιακό ζήτημα. Είναι ζήτημα επιχειρησιακής επάρκειας, ασφάλειας των στελεχών και ασφάλειας των πολιτών.
Η ίδια η Υπηρεσία έχει καταγράψει ότι δεν είναι εφικτή η πραγματοποίηση όλων των απαιτούμενων ελέγχων στον επιθυμητό βαθμό, ότι κρίσιμες υπηρεσίες καλύπτονται με προσωπικό που αποσπάται από άλλες Υπηρεσίες και ότι η αποτελεσματική κάλυψη του συνόλου των αυξημένων αναγκών παρουσιάζει σοβαρές δυσχέρειες. Αυτά δεν είναι συνδικαλιστικές υπερβολές.
Είναι διαπιστώσεις που αποτυπώνονται ως πραγματικά έχουν.
Όταν το προσωπικό εργάζεται διαρκώς πέραν των προβλεπόμενων ωραρίων, όταν η ανάπαυση
περιορίζεται και η κόπωση συσσωρεύεται, αυξάνεται και ο κίνδυνος σφάλματος. Αυτό είναι
ιδιαίτερα σοβαρό σε ένα Σώμα που επιχειρεί στη θάλασσα, διαχειρίζεται περιστατικά διάσωσης και
έχει ευθύνη για ανθρώπινες ζωές. Δεν χρειάζεται να περιμένουμε να συμβεί ένα σοβαρό
περιστατικό για να αναγνωρίσουμε ότι υπάρχει πρόβλημα. Η πρόληψη είναι ευθύνη της
διοίκησης.
Η Κως είναι και ένας από τους σημαντικότερους τουριστικούς προορισμούς της χώρας.
Πόσο επιβαρύνει αυτό το έργο σας;
Πάρα πολύ. Η Κως δεν είναι μια υπηρεσία με σταθερό και περιορισμένο αντικείμενο. Η τουριστική περίοδος πολλαπλασιάζει τις απαιτήσεις σε αστυνόμευση, ελέγχους, επιθεωρήσεις, διακίνηση
επιβατών και εξυπηρέτηση του κοινού.
Στην δικαιοδοσία του Λιμεναρχείο καραγράφονται περισσότερα από 40 τουριστικά ημερόπλοια, πάνω από 40 σημεία εκμίσθωσης θαλασσίων μέσων αναψυχής και περίπου 180 μηχανοκίνητα μέσα που απαιτούν επιθεωρήσεις. Παράλληλα, οι επιβατικές ροές στον λιμένα Schengen έχουν αυξηθεί σημαντικά σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, ενώ οι υποδομές εξακολουθούν να λειτουργούν σε προσωρινό καθεστώς μετά τον σεισμό του 2017.
Ο πολίτης και ο επισκέπτης δικαιούνται ασφαλείς και ποιοτικές υπηρεσίες. Ο επαγγελματίας δικαιούται να εξυπηρετείται χωρίς αδικαιολόγητες καθυστερήσεις. Όμως για να γίνουν όλα αυτά χρειάζονται άνθρωποι. Δεν μπορεί η Πολιτεία να απαιτεί από την Κω να ανταποκρίνεται σε ολοένα μεγαλύτερη τουριστική δραστηριότητα με ολοένα μικρότερη δύναμη.
Τι συμβαίνει στους Λιμενικούς Σταθμούς Νισύρου και Καρδάμαινας;
Εκεί η κατάσταση είναι ακόμη πιο ανησυχητική, διότι μιλάμε για μικρές υπηρεσίες με μεγάλο γεωγραφικό και επιχειρησιακό αντικείμενο, όπου η απώλεια ακόμη και ενός στελέχους μπορεί να αποδιοργανώσει ολόκληρο τον προγραμματισμό.
Στη Νίσυρο, μετά τη στελέχωση του νέου πλωτού μέσου και λαμβάνοντας υπόψη τις λοιπές υπηρεσιακές δεσμεύσεις, οι καθημερινές βάρδιες ουσιαστικά στηρίζονταν στον Λιμενοσταθμάρχη και τη σύζυγό του φτάνοντας στο σημείο να εκτελούν 24ωρες βάρδιες εναλλάξ μέρα παρά μέρα, ενώ πλέον, η σύζυγός του έχει μετατεθεί, χωρίς αντικατάσταση, επιβαρύνοντας περαιτέρω την όλη κατάσταση, με η ήδη σοβαρά υποστελεχωμένη Λιμενική Αρχή της Κω να αναγκάζεται να διαθέτει άτομα για ενίσχυση του σταθμού.
Στην Καρδάμαινα, με οργανική σύνθεση 12 ατόμων, η πραγματική δύναμη είναι μόλις πέντε
στελέχη για μια περιοχή που καλύπτει περίπου τη μισή Κω, τρεις λιμένες και σημαντικό τουριστικό αντικείμενο, ενώ ο Λιμενοσταθμάρχης και ο αντικαταστάτης του πρόκειται να αποστρατευτούν άμεσα, με διαταγές που έχουν ήδη κοινοποιηθεί προς εκτέλεση.
Αυτά δεν είναι απλώς χαμηλά ποσοστά στελέχωσης. Είναι συνθήκες που θέτουν ευθέως ζήτημα δυνατότητας ασφαλούς και αξιοπρεπούς λειτουργίας των υπηρεσιών.
Πώς βιώνουν οι ίδιοι οι λιμενικοί αυτή την κατάσταση;
Με υπερεργασία, συνεχή πίεση και συσσωρευμένη κόπωση. Εδώ και χρόνια η λειτουργία των υπηρεσιών στηρίζεται σε πολύ μεγάλο βαθμό στο φιλότιμο, στην αφοσίωση και στην οικειοθελή υπερπροσπάθεια των συναδέλφων. Αυτό όμως δεν μπορεί να αποτελεί μόνιμο μοντέλο διοίκησης.
Οι λιμενικοί έχουν οικογένειες, παιδιά, προσωπική ζωή και δικαίωμα στην ανάπαυση. Δεν είναι δυνατόν να αντιμετωπίζεται ως αυτονόητο ότι θα καλύπτουν διαρκώς τα κενά με προσωπικές θυσίες.
Θέλω να είμαι απολύτως σαφής: το φιλότιμο των συναδέλφων είναι τιμή για το Λιμενικό Σώμα. Δεν είναι όμως ανεξάντλητος πόρος και δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως υποκατάστατο της υποχρέωσης της Πολιτείας να στελεχώνει τις υπηρεσίες της.
Έχουν ενημερωθεί η πολιτική και η φυσική ηγεσία;
Επανειλημμένα. Το πρόβλημα δεν εμφανίστηκε χθες. Υπάρχουν υπηρεσιακές αναφορές εδώ και
χρόνια, ενώ και η ΠΟΕΠΛΣ είχε αναδείξει δημόσια την κατάσταση ήδη από τον Ιανουάριο του
2025, ζητώντας ουσιαστική ενίσχυση των Λιμενικών Αρχών Δωδεκανήσου. Το θέμα είχε φτάσει και στη Βουλή.
Επομένως, δεν μπορεί κανείς να ισχυριστεί ότι δεν γνώριζε. Το ερώτημα είναι τι έχει γίνει έκτοτε. Και η απάντηση που δίνουν οι αριθμοί είναι απογοητευτική: η πραγματική δύναμη συνεχίζει να μειώνεται, οι αποχωρήσεις δεν αναπληρώνονται και οι απαιτήσεις αυξάνονται.
Εμείς δεν αμφισβητούμε τη σημασία της αποστολής του Σώματος ούτε την προσπάθεια που καταβάλλεται σε κεντρικό επίπεδο. Αλλά η αναγνώριση του έργου των στελεχών πρέπει να αποτυπώνεται σε πράξεις. Οι δημόσιες ευχαριστίες και οι διαβεβαιώσεις δεν αρκούν όταν η καθημερινή πραγματικότητα παραμένει η ίδια ή γίνεται χειρότερη.
Τι ζητάτε συγκεκριμένα από την ηγεσία;
Ζητάμε πρώτα απ’ όλα άμεση, ουσιαστική και μόνιμη ενίσχυση του Λιμεναρχείου Κω και των υπαγόμενων Σταθμών. Όχι απλώς προσωρινές μετακινήσεις που ακόμη κι αυτές έχουν μειωθεί αισθητά, αλλά έναν σαφή σχεδιασμό αποκατάστασης της στελέχωσης.
Ζητάμε να αναπληρώνονται οι αποχωρήσεις, να αξιοποιηθούν οι δυνατότητες τοποθέτησης νέων στελεχών και να υπάρξει πραγματική αποτύπωση των αναγκών με βάση το σημερινό επιχειρησιακό αντικείμενο. Το σημαντικότερο, όμως, είναι να υπάρξει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα. Δεν ζητάμε άλλη μία γενική διαβεβαίωση ότι το πρόβλημα θα εξεταστεί.
Ζητάμε να μας πουν πόσα στελέχη θα έρθουν, πότε θα έρθουν και με ποιον σχεδιασμό θα αποκατασταθεί η λειτουργική επάρκεια των υπηρεσιών.
Ποιο είναι το μήνυμά σας προς την πολιτική ηγεσία και την τοπική κοινωνία;
Προς την πολιτική και φυσική ηγεσία το μήνυμά μας είναι ότι η κατάσταση δεν επιδέχεται άλλη αναβολή. Η Κως και οι υπαγόμενοι Λιμενικοί Σταθμοί δεν μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν με λογική διαρκούς έκτακτης ανάγκης. Η συστηματική αποδυνάμωση μιας ακριτικής υπηρεσίας, με τόσο σημαντικό επιχειρησιακό και τουριστικό αντικείμενο, δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια απλή εκκρεμότητα διαχείρισης προσωπικού.
Προς την τοπική κοινωνία θέλουμε να πούμε ότι οι λιμενικοί θα συνεχίσουν να καταβάλλουν κάθε
δυνατή προσπάθεια για την ασφάλεια και την εξυπηρέτηση των πολιτών. Όμως η κοινωνία πρέπει να γνωρίζει τις πραγματικές συνθήκες κάτω από τις οποίες επιτελείται αυτό το έργο. Δεν ζητάμε προνομιακή μεταχείριση. Ζητάμε τις στοιχειώδεις προϋποθέσεις για να μπορούμε να κάνουμε σωστά και με ασφάλεια τη δουλειά μας.
Η υποστελέχωση δεν είναι πλέον ένα πρόβλημα που έρχεται. Είναι ένα πρόβλημα που βρίσκεται ήδη εδώ. Και η ευθύνη για την αντιμετώπισή του δεν μπορεί να μεταφέρεται επ’ αόριστον στις πλάτες των ίδιων ανθρώπων. Η Κως δεν χρειάζεται άλλα ευχαριστώ. Χρειάζεται λιμενικούς.
