Δύο τραγικά δυστυχήματα μέσα σε λίγες ημέρες.
Πέντε γυναίκες νεκρές στο εργοστάσιο μπισκότων της ΒΙΟΛΑΝΤΑ στα Τρίκαλα.
Επτά νέοι άνθρωποι χαμένοι σε τροχαίο δυστύχημα στη Ρουμανία, πηγαίνοντας σε έναν αγώνα της αγαπημένης τους ομάδας.
Επτά και πέντε ζωές που έσβησαν απότομα.
Οικογένειες που δεν θα είναι ποτέ ξανά ίδιες.
Και μια κοινωνία που παρακολουθεί μουδιασμένη, ανήμπορη να συλλάβει πόσο εύθραυστη είναι η ανθρώπινη ύπαρξη.
Γιατί πράγματι, ο ανθρώπινος νους δεν μπορεί να χωρέσει το πώς μέσα σε μια λάθος στιγμή, σε ένα τυχαίο γεγονός, σε μια αλυσίδα αμελειών ή συγκυριών, η ζωή ανατρέπεται οριστικά. Κανείς δεν φεύγει το πρωί από το σπίτι του γνωρίζοντας πως δεν θα επιστρέψει. Κι όμως, κάποιοι δεν γυρίζουν ποτέ.
Το πραγματικά ανατριχιαστικό όμως δεν είναι μόνο η τραγωδία.
Είναι ο τρόπος με τον οποίο αυτή μετατρέπεται σε προϊόν.
Μέρες μετά τα δυστυχήματα, τα δελτία ειδήσεων εξακολουθούν να προβάλλουν ξανά και ξανά τα ίδια πλάνα. Το εργοστάσιο, το σημείο της σύγκρουσης, το κατεστραμμένο όχημα. Οι κραυγές, οι σειρήνες, τα πλάνα από τις κηδείες. Η οδύνη των συγγενών σε πρώτο πλάνο. Ένας ατελείωτος κύκλος αναπαραγωγής του πόνου.
Αυτό δεν είναι ενημέρωση.
Είναι εκμετάλλευση.
Η είδηση έχει ήδη ειπωθεί. Το γεγονός έχει καταγραφεί. Από εκεί και πέρα, αυτό που μένει δεν είναι η ανάγκη για πληροφόρηση, αλλά η ανάγκη για τηλεθέαση. Για εικόνα. Για «συγκίνηση» που μεταφράζεται σε νούμερα.
Η κοινωνία μας μοιάζει να έχει πάψει να συμπονά πραγματικά. Αντί να σιωπά μπροστά στον θάνατο, τον καταναλώνει. Αντί να σέβεται τον πόνο, τον μετατρέπει σε θέαμα. Αντί να αναζητά τις ευθύνες και τα «γιατί», στέκεται στο σοκ, στο αίμα, στη δραματική αφήγηση.
Κι έτσι, σιγά σιγά, χάνεται το μέτρο.
Χάνεται η ενσυναίσθηση.
Χάνεται ο σεβασμός.
Χάνεται η ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
Τα ΜΜΕ οφείλουν να ενημερώνουν, όχι να σοκάρουν. Να ερευνούν, όχι να αναπαράγουν τραγωδίες. Να φωτίζουν τις αιτίες, όχι να εμπορεύονται τα αποτελέσματα. Γιατί όταν ο θάνατος γίνεται καθημερινό τηλεοπτικό προϊόν, τότε κάτι έχει σπάσει βαθιά μέσα μας ως κοινωνία.
Ίσως το πραγματικό ερώτημα δεν είναι γιατί συμβαίνουν τα δυστυχήματα.
Αλλά γιατί έχουμε συνηθίσει τόσο πολύ να τα βλέπουμε — χωρίς να αντιδρούμε.
Και αυτό, τελικά, είναι το πιο ανησυχητικό απ’ όλα.
Κλεοπάτρα Μισαηλίδου
